Dawne wyrobiska mają drugie życie. Jaworzno stawia na ludzi i wiedzę

W GEOsferze rozmowa zeszła z poziomu map i przekrojów do bardzo konkretnego pytania: co zrobić z terenami po wydobyciu, by nie zostały pustą pamięcią po przemyśle. W Jaworznie rozpoczęła się konferencja, która ściągnęła naukowców, samorządowców i ekspertów od planowania przestrzeni. W centrum uwagi znalazło się nie tylko zagospodarowanie dawnych wyrobisk, ale też to, jak mogą służyć edukacji, rekreacji i ochronie przyrody.

• GEOsfera stała się miejscem rozmowy o przyszłości dawnych terenów
• Eksperci patrzą na dawny przemysł jak na zasób, nie balast
• Drugi dzień zabierze uczestników w teren

GEOsfera stała się miejscem rozmowy o przyszłości dawnych terenów

W Ośrodku Edukacji Ekologiczno-Geologicznej GEOsfera ruszyła czwarta edycja konferencji naukowo-branżowej poświęconej społecznym funkcjom terenów poeksploatacyjnych. Tego dnia Jaworzno stało się miejscem spotkania ludzi, którzy patrzą na dawne obszary przemysłowe nie jak na problem do odfajkowania, lecz jak na przestrzeń do przemyślenia na nowo.

Inaugurację prowadził zastępca prezydenta miasta Artur Dzikowski razem z Agnieszką Chećko, dyrektor GEOsfery. W wydarzeniu uczestniczą też przedstawiciele instytucji badawczych i uczelni, w tym:

• Ewa Siedełko-Paleczny, sekretarz miasta Jaworzna,
• Alicja Kot-Niewiadomska z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN,
• Krzysztof Szopa z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego,
• Slavka Gałaś z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie ,
• Michał Poros z Geonatury Kielce ,
• Artur Dyczko z Oddziału Górnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB.

To zestaw nazwisk, który pokazuje, że rozmowa o terenach pogórniczych dawno wyszła poza lokalne ramy. W grę wchodzą dziś wiedza geologiczna, planowanie przestrzenne, ochrona przyrody i szukanie modeli, które mają sens także dla codziennego życia mieszkańców.

„Dzisiejsze spotkanie jest okazją do wymiany wiedzy, doświadczeń i inspiracji” – powiedział Artur Dzikowski, podkreślając znaczenie rekultywacji i zrównoważonego zagospodarowania terenów poprzemysłowych.

Eksperci patrzą na dawny przemysł jak na zasób, nie balast

Tegoroczny program skupia się na społecznym wykorzystaniu terenów poeksploatacyjnych. Organizatorzy zwracają uwagę, że wyrobiska i obszary po kopalniach mogą pełnić znacznie więcej funkcji niż tylko techniczne czy porządkowe. Mogą stać się miejscem edukacji terenowej, spacerów, obserwacji przyrody, a także przestrzenią do budowania nowych lokalnych aktywności.

Podczas pierwszego dnia zaplanowano referaty dotyczące m.in.:

• gospodarki o obiegu zamkniętym,
• geoturystyki,
• bioróżnorodności,
• nowych sposobów wykorzystania terenów poeksploatacyjnych,
• dziedzictwa industrialnego,
• zielonej transformacji,
• roli sztucznej inteligencji w projektowaniu przestrzeni poprzemysłowych.

To ważny kierunek także z miejskiego punktu widzenia. Dawne tereny przemysłowe często kojarzą się z trudnym dziedzictwem, ale dobrze zaplanowana rekultywacja potrafi zamienić je w miejsca użyteczne, bezpieczne i atrakcyjne. W Jaworznie ten temat ma szczególny ciężar, bo miasto przez dekady rozwijało się w oparciu o przemysł wydobywczy. Stąd wyraźny nacisk na odpowiedzialność za to, co zostaje po zakończeniu eksploatacji.

Drugi dzień zabierze uczestników w teren

Konferencja nie kończy się na sali wykładowej. Drugi dzień ma mieć bardziej praktyczny charakter i obejmie wycieczkę do Kopalni Wapienia „Czatkowice”, a następnie panel podsumowujący. Taki układ nie jest przypadkowy. Rozmowa o przyszłości terenów poeksploatacyjnych nabiera ciężaru dopiero wtedy, gdy teoria spotyka się z miejscem, które tę teorię ma unieść.

Wydarzenie organizują Gmina Miasta Jaworzna oraz Ośrodek Edukacji Ekologiczno-Geologicznej GEOsfera. Konferencja odbywa się pod honorowym patronatem Ministra Klimatu i Środowiska oraz prezydenta Jaworzna Pawła Silberta. To wyraźny sygnał, że temat nie dotyczy wyłącznie specjalistów od geologii czy urbanistyki. Chodzi o szersze pytanie: jak po przemysłowej przeszłości zostawić miastu coś więcej niż ślad w krajobrazie.

na podstawie: Urząd Miejski w Jaworznie.